Áp thuế chống bán phá giá nhập khẩu thép giá rẻ là một biện pháp phòng vệ thương mại hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất thép nội địa và cả nhà tiêu dùng trong nước vượt qua được những khó khăn trước mắt, tuy nhiên điều này có thể mang đến hệ lụy khó lường trong tương lai.

Hình ảnh minh hoạ thép nhập khâu

Phòng vệ thương mại như một con dao 2 lưỡi

Để bảo vệ doanh nghiệp trong nước, chính phủ quyết định áp thuế bán phá giá để tạo cơ hội cạnh tranh công bằng về giá cả ở thị trường trong nước. Tuy nhiên điều đáng nói hơn hẵn, năng lực sản xuất của doanh nghiệp nội địa chưa thật sự vững mạnh, hầu hết đều phụ thuộc rất nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu thép như phôi thép điều này gây ra nhiều ý kiến trái chiều từ các doanh nghiệp này. 
Ngoài ra, thiếu năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với việc họ vẫn sẽ chủ động tìm kiếm nguồn nguyên liệu giá rẻ, có nhu cầu thì sẽ có cung cấp, điều này gây khó dễ và mất nhiều thời gian của các cơ quan hải quan cũng như tổ chức kiểm định khi phải thông qua rất nhiều khâu kiểm soát lấy mẩu thử, các tổ chức sản xuất thép khác đồng thời cũng chịu những ảnh hưởng tiêu cực này về uy tín và chất lượng sản phẩm. 
Môi trường cũng là một phần quan trọng không kém và ảnh hưởng đến lợi ích lâu dài không chỉ của ngành thép mà là của người dân. Việc áp thuế tự vệ đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực cạnh tranh để đáp ứng đủ nhu cầu trong nước và tận dụng cơ hội để xuất khẩu, mục đích này kéo theo việc mở rộng và phát triển khu sản xuất, tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người dân. Thế nhưng, mỗi năm thiệt hại từ ô nhiễm môi trường ở Việt Nam chiếm 5% GDP và sớm bắt kịp với tình hình thiệt hại môi trường ở Trung Quốc trong tương lai (10% GDP).

Hiện trạng vấn nạn môi trường

Một vài số liệu thực tế đã được ghi nhận về phản ánh của người dân địa phương ở huyện Hòa Vang, Đà Nẵng đối với 2 nhà máy sản xuất thép Dana Ý và Dana Úc ngoài việc thải các loại khí thải độc hại, chất thải ra bãi biển chứa không ít gỉ sắt làm ảnh hưởng đến môi trường sống của người dân nơi, dẫn đến việc UBNN Đà Nẵng quyết định tạm dừng hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp này. Ngoài ra, một vài những tổ chức khác cũng là đối tượng của các nguy cơ bị đình chỉ hoạt động như công ty Thép Shengli (Quỳnh Phụ, Thái Bình), Công ty Thép Việt Nga, Huyền Linh, Thành Đặt (Tam Dương, Vĩnh Phúc) gây ô nhiễm môi trường từ việc sử dụng công nghệ luyện phôi thép từ nguyên liệu phế thải. 

Kết luận

Phải nhìn lại thực trạng để cảm nhận được nguy cơ tiềm ẩn của vấn đề, hầu như các công ty sản xuất thép ở Việt Nam là doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ, muốn cạnh tranh năng lực phải xây dựng quy mô lớn hơn từ yếu tố tài chính và nhân sự, nếu không được thực hiện đúng theo những tiêu chuẩn về môi trường và chất lượng có thể gây tác hại không nhỏ đến môi trường và dẫn đến phá sản toàn bộ. 
Việc chưa giải quyết dứt điểm các vấn nạn môi trường cũng như hoàn thiện năng lực trong nước, việc đặt ra hàng rào tự vệ có thể trở nên vô ích khi chỉ giải quyết được các vấn nạn trước mắt. Mỗi doanh nghiệp nên thay đổi chính họ không phải sớm hơn hay muộn hơn mà trong chính giai đoạn này, điều quan trọng nhất là ý thức của mỗi tổ chức, cá nhân và không vì những lợi ích trước mắt. 
Nếu tình trạng ô nhiễm không ngừng và ngày càng tệ hơn, chính phủ có thể buộc lòng phải đưa ra những chính sách cưỡng ép gây tổn thất không chỉ doanh nghiệp, người lao động mà còn là những tổn thất từ phía của nền kinh tế quốc gia.
 
Chau Le